Βιταμίνη D, Ωμέγα-3 κ.ά.: πότε τα συμπληρώματα διατροφής μπορεί πραγματικά να έχουν νόημα

Είτε πρόκειται για Βιταμίνη D, Ωμέγα‑3, Μαγνήσιο ή πολυβιταμινούχα συμπληρώματα: για πολλούς ανθρώπους στη μέση της ζωής και γύρω από αυτήν το θέμα ανήκει εδώ και καιρό στην καθημερινότητα. Τα ράφια είναι γεμάτα, οι υποσχέσεις μεγάλες, και στο διαδίκτυο συχνά ακούγεται σαν να μπορούν η κόπωση, η ευαισθησία σε λοιμώξεις, τα μυϊκά ενοχλήματα ή τα προβλήματα συγκέντρωσης να λυθούν σχεδόν πάντα με κάψουλες και σταγόνες. Ακριβώς εδώ όμως αξίζει μια ψύχραιμη, ρεαλιστική αξιολόγηση. Η ορθή χρήση συμπληρωμάτων διατροφής δεν σημαίνει την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη λήψη, αλλά την ρεαλιστική εκτίμηση της προσωπικής ανάγκης.

Σε γενικές γραμμές ισχύει: τα συμπληρώματα διατροφής δεν αντικαθιστούν μια ισορροπημένη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, τον ύπνο και την ιατρική διερεύνηση. Μπορούν όμως να είναι χρήσιμα σε ορισμένες καταστάσεις, π.χ. σε τεκμηριωμένη έλλειψη, αυξημένη ανάγκη, περιορισμένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών ή ειδικές διατροφικές συνήθειες. Καθοριστικός δεν είναι επομένως το προϊόν, αλλά το πλαίσιο.

Ειδικά στο δεύτερο μισό της ζωής το ζήτημα συχνά αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Το σώμα αλλάζει, οι χρόνιες παθήσεις γίνονται πιο συχνές, προστίθενται φάρμακα, και μερικές φορές η διατροφή γίνεται πιο μονόπλευρη απ’ ό,τι νομίζει κανείς. Ταυτόχρονα αυξάνεται η επιθυμία να στηρίξει κανείς ενεργά την υγεία του. Αυτό είναι κατανοητό. Είναι όμως ακόμη πιο σημαντικό να διακρίνει κανείς μεταξύ ορθολογικής συμπλήρωσης και περιττής αυτοθεραπείας.

Τι μπορούν να προσφέρουν τα συμπληρώματα διατροφής

Τα συμπληρώματα διατροφής παρέχουν βιταμίνες, μέταλλα, λιπαρά οξέα ή άλλες ουσίες σε συμπυκνωμένη μορφή. Στόχος τους δεν είναι η θεραπεία μιας νόσου με την κλασική έννοια, αλλά η συμπλήρωση της διατροφής. Αυτό ακούγεται απλό, αλλά στην πράξη συχνά παρερμηνεύεται.

Όποιος τρέφεται μόνιμα μονόπλευρα, βρίσκεται υπό έντονο στρες ή λαμβάνει ορισμένα φάρμακα, συχνά ελπίζει σε γρήγορη αντιστάθμιση. Σε κάποιες περιπτώσεις αυτό είναι δικαιολογημένο. Σε άλλες όμως τα παράπονα δεν οφείλονται σε έλλειψη θρεπτικού συστατικού, αλλά για παράδειγμα σε έλλειψη ύπνου, διαταραχή του θυρεοειδούς, έλλειψη σιδήρου, φλεγμονές, κατάθλιψη, διαβήτη ή παρενέργειες φαρμάκων. Τότε η αδιάκριτη αυτοθεραπεία μάλλον καθυστερεί την αναγκαία και σωστή διερεύνηση.

Προσθέτει δε και το εξής: δεν είναι όλα όσα γίνονται αντιληπτά ως έλλειψη πραγματικές ελλείψεις. Πολλά συμπτώματα είναι μη ειδικά. Η εξάντληση, οι μυϊκοί πόνοι ή τα προβλήματα συγκέντρωσης μπορούν να έχουν σχέση με βιταμίνες ή μέταλλα, αλλά συχνά υπάρχουν και άλλες πιθανές αιτίες. Γι’ αυτό ακριβώς οι σαφείς ερωτήσεις είναι πιο σημαντικές από τις αυθόρμητες αγορές.

Πότε τα συμπληρώματα διατροφής μπορεί να έχουν νόημα

Υπάρχουν σαφείς καταστάσεις στις οποίες τα συμπληρώματα μπορεί να είναι ιατρικά ή διαιτολογικά/διατροφικά ενδεδειγμένα. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο εργαστηριακά ευρήματα αλλά και τις συνθήκες ζωής και τους ατομικούς κινδύνους.

Τυπικοί λόγοι για στοχευμένη συμπλήρωση

• αποδεδειγμένη ανεπάρκεια σε εργαστηριακές τιμές ή άλλες εξετάσεις
• αυξημένες ανάγκες, π.χ. σε συγκεκριμένες φάσεις της ζωής
• περιορισμένη απορρόφηση στο έντερο, π.χ. σε χρόνιες παθήσεις του εντέρου
• φυτοφαγική (vegan) ή έντονα περιοριστική διατροφή
• προχωρημένη ηλικία με αλλαγές στην όρεξη ή μειωμένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών
• αλληλεπιδράσεις με φάρμακα
• περιορισμένη έκθεση στον ήλιο με πιθανή έλλειψη βιταμίνης D

Ειδικά από τη μέση της ζωής και μετά πολλοί παράγοντες συχνά συνυπάρχουν: μειωμένη παραμονή σε εξωτερικούς χώρους, αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, χρόνιες παθήσεις, προβλήματα γαστρεντερικού ή φάρμακα που λαμβάνονται μακροχρόνια. Γι’ αυτό το ερώτημα δεν είναι μόνο τι είναι θεωρητικά υγιεινό, αλλά τι πραγματικά φτάνει στον οργανισμό στην καθημερινή ζωή.

Ειδικές καταστάσεις ζωής μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο. Όποιος μετά από μια χειρουργική επέμβαση τρώει λιγότερο, αναρρώνει από μια μακρά ασθένεια ή έχει χάσει βάρος ακούσια, δεν πρέπει να υποτιμά την κατάσταση των θρεπτικών ουσιών. Σε αυτές τις περιπτώσεις μια στοχευμένη συμπλήρωση μπορεί να έχει νόημα, αλλά ως μέρος μιας συνολικής εκτίμησης και όχι ως καθολική λύση.

Βιταμίνη D: συχνά συζητείται, δεν είναι πάντα αυτόματα απαραίτητη

Η βιταμίνη D είναι πιθανώς το πιο γνωστό θέμα γύρω από τα συμπληρώματα διατροφής. Το σώμα τη συνθέτει με τη βοήθεια του ηλιακού φωτός στο δέρμα. Επιπλέον μπορεί να ληφθεί σε μικρότερο βαθμό μέσω τροφίμων, όπως λιπαρά ψάρια, αυγά ή εμπλουτισμένα προϊόντα. Στις γεωγραφικές μας συντεταγμένες η ενδογενής παραγωγή μπορεί να μειωθεί σημαντικά, ιδίως τους μήνες με λίγο ήλιο.

Η βιταμίνη D είναι σημαντική για τον μεταβολισμό των οστών, δηλαδή για την πρόσληψη και αξιοποίηση του ασβεστίου. Παίζει επίσης ρόλο στους μύες και στο ανοσοποιητικό σύστημα. Μια σοβαρή ανεπάρκεια μπορεί να εκδηλωθεί, μεταξύ άλλων, με μυϊκή αδυναμία, οστικούς πόνους ή αυξημένο κίνδυνο πτώσεων. Ωστόσο μη ειδικά συμπτώματα όπως κούραση ή εξάντληση από μόνα τους δεν αποδεικνύουν ανεπάρκεια.

Για ποιους η βιταμίνη D μπορεί να είναι πιο σχετική

• Άτομα που περνούν λίγο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους
• Ηλικιωμένα άτομα με μειωμένη δερματική σύνθεση
• Άτομα με σκουρότερο χρώμα δέρματος σε περιοχές με λίγο ήλιο
• Άτομα με οστεοπόρωση ή αυξημένο κίνδυνο κατάγματος
• Άτομα με διαταραχές απορρόφησης στο έντερο

Το αν μια συμπλήρωση είναι ωφέλιμη εξαρτάται από την ατομική κατάσταση. Σε περίπτωση αυξημένου κινδύνου μπορεί να είναι σκόπιμη μια ιατρική εκτίμηση ή εργαστηριακός έλεγχος. Πολύ υψηλές δοσολογίες χωρίς ιατρική επίβλεψη δεν είναι καλή ιδέα, διότι και η βιταμίνη D μπορεί να υπερδοσολογηθεί. Δυνητικές συνέπειες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αυξημένα επίπεδα ασβεστίου, ναυτία, προβλήματα νεφρών ή αρρυθμίες.

Επιπλέον είναι σημαντικό το ηλιακό φως και η βιταμίνη D να μην αντιπαρατίθενται. Η τακτική παραμονή σε εξωτερικούς χώρους υποστηρίζει πολλούς τομείς της υγείας, αλλά δεν αντικαθιστά σε κάθε περίπτωση μια στοχευμένη συμπλήρωση. Αντίστοιχα, ένα χάπι δεν πρέπει να λειτουργεί ως δικαιολογία για την παράλειψη της δραστηριότητας και του φυσικού φωτός.

Omega-3: δεν χρειάζεται ο καθένας κάψουλες

Τα λιπαρά οξέα Ω-3 είναι πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Ειδικά γνωστά είναι τα EPA και DHA, που κυρίως απαντώνται σε λιπαρά θαλασσινά ψάρια. Αποτελούν συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών και συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, στο καρδιαγγειακό σύστημα, στον εγκέφαλο και στις φλεγμονώδεις διαδικασίες.

Πολλοί άνθρωποι καταναλώνουν ανεπαρκή ποσότητα ψαριού και αναρωτιούνται συνεπώς αν οι κάψουλες Ω-3 είναι γενικά χρήσιμες. Η απάντηση είναι διαφοροποιημένη: όποιος τρώει τακτικά ένα έως δύο φορές την εβδομάδα λιπαρά ψάρια, συχνά δεν έχει αναγκαστική ανάγκη για συμπληρώματα. Όποιος δεν τρώει καθόλου ψάρι μπορεί, ανάλογα με τη διατροφή και την κατάσταση υγείας, να ωφεληθεί από μια συμπλήρωση. Σε χορτοφαγική ή vegan διατροφή, σκευάσματα από άλγη μπορούν να ληφθούν υπόψη, καθώς αυτά παρέχουν DHA και εν μέρει EPA.

Και εδώ είναι σημαντικό: τα Ω-3 δεν είναι γενικό θαυματουργό μέσο. Δεν αντικαθιστούν ούτε τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, ούτε τη σωματική άσκηση, ούτε τη διακοπή του καπνίσματος, ούτε την ισορροπημένη διατροφή. Επιπλέον, υψηλότερες δόσεις μπορεί να επηρεάσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας σε κάποιους ανθρώπους, ιδιαίτερα εάν ήδη λαμβάνονται αντιπηκτικά. Για τον λόγο αυτό η λήψη σε περίπτωση υποκείμενων νοσημάτων ή μακροχρόνιας φαρμακευτικής αγωγής θα πρέπει να συζητείται με ιατρό.

Στην καθημερινότητα, η πιο απλή ερώτηση είναι συχνά η πιο σημαντική: πώς είναι στην πραγματικότητα η διατροφή; Όποιος τρώει σπάνια ψάρι αλλά χρησιμοποιεί τακτικά ξηρούς καρπούς, σπόρους και φυτικά έλαια παίρνει άλλες προδρόμους μορφές των ωμέγα-3, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι λαμβάνει επαρκείς ποσότητες EPA και DHA. Ένα συμπλήρωμα μπορεί τότε να είναι χρήσιμο, αλλά δεν πρέπει να είναι το ίδιο για κάθε άτομο.

Βιταμίνη B12: ιδιαίτερα σημαντική στη βιγκανική διατροφή

Η Βιταμίνη B12 είναι σημαντική για την αιμοποίηση, τη διαίρεση των κυττάρων και το νευρικό σύστημα. Εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ζωικά τρόφιμα. Γι‘ αυτό, σε περίπτωση βιγκανικής διατροφής, ένα συμπλήρωμα είναι γενικά απαραίτητο. Στη χορτοφαγική διατροφή εξαρτάται από την επιλογή και την ποσότητα των καταναλισκόμενων τροφίμων.

Μια ανεπάρκεια αναπτύσσεται συχνά σταδιακά. Πιθανά σημεία είναι κόπωση, προβλήματα συγκέντρωσης, μυρμήγκιασμα στα χέρια ή τα πόδια, ασταθής βάδιση ή αλλαγές στο αιμοδιάγραμμα. Ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους, μια ανεπάρκεια Βιταμίνης B12 συχνά διαγιγνώσκεται αργά, επειδή τα συμπτώματα ξεκινούν μη ειδικά.

Γιατί η Βιταμίνη B12 μπορεί να λείπει ακόμη και χωρίς βιγκανική διατροφή

Δεν είναι μόνο η πρόσληψη που μετράει. Για να μπορέσει να απορροφηθεί η Βιταμίνη B12, το σώμα χρειάζεται μεταξύ άλλων ένα ακέραιο στομαχικό βλεννογόνο και επαρκή ποσότητα του λεγόμενου Intrinsic Factor, μιας ενδογενούς πρωτεΐνης μεταφοράς. Γαστρίτιδες, επεμβάσεις στο γαστρεντερικό και ορισμένα φάρμακα μπορούν να διαταράξουν την απορρόφηση. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, κάποιοι αναστολείς οξέος και το αντιδιαβητικό φάρμακο μετφορμίνη.

Γι‘ αυτό, ένα διατροφικό συμπλήρωμα μπορεί να είναι χρήσιμο όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ή όταν οι εργαστηριακές τιμές υποδηλώνουν ανεπάρκεια.

Φολικό οξύ, ιώδιο και άλλα θρεπτικά συστατικά: συχνά κατά περίπτωση

Πλην των γνωστών κλασικών, υπάρχουν και άλλα θρεπτικά συστατικά για τα οποία ένα συμπλήρωμα μπορεί να είναι χρήσιμο σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Σ‘ αυτά περιλαμβάνεται το φολικό οξύ, μια βιταμίνη του συμπλέγματος B, που είναι σημαντική για τη διαίρεση των κυττάρων και την αιμοποίηση. Μια ανεπάρκεια δεν είναι πάντα εύκολα αναγνωρίσιμη και μπορεί να εμφανιστεί σε μονομερή διατροφή, κατάχρηση αλκοόλ ή σε ορισμένες νόσους.

Το ιώδιο επίσης αξίζει προσοχής. Χρειάζεται για τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών. Όσοι καταναλώνουν λίγα θαλασσινά, γαλακτοκομικά προϊόντα ή ιωδιούχο αλάτι μπορεί να προσλαμβάνουν ανεπαρκείς ποσότητες. Ταυτόχρονα, το ιώδιο δεν είναι χωρίς προβλήματα για όλους. Σε γνωστές παθήσεις του θυρεοειδούς, η επιπλέον λήψη πρέπει να συζητηθεί ιατρικά.

Ομοίως, το ασβέστιο, το σελήνιο ή ορισμένα ιχνοστοιχεία μπορεί να γίνουν σημαντικά, π.χ. σε πολύ περιορισμένη διατροφή ή μετά από ιατρική σύσταση. Σημαντικό και εδώ παραμένει: όχι κάθε θεωρητικά πιθανή ανεπάρκεια δικαιολογεί αυτόματα ένα σκεύασμα.

Μαγνήσιο, ασβέστιο, σίδηρος και ψευδάργυρος: δημοφιλή, αλλά όχι γενικά συνιστώμενα

Πολλοί άνθρωποι καταφεύγουν προληπτικά σε συμπληρώματα ορυκτών. Ακόμη και εδώ ισχύει: περισσότερο δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο.

Μαγνήσιο

Το μαγνήσιο λαμβάνεται συχνά για μυϊκούς σπασμούς, στρες ή προβλήματα ύπνου. Μια πραγματική έλλειψη μαγνησίου είναι όμως πιο σπάνια από ό,τι υποθέτεται. Οι μυϊκοί σπασμοί μπορεί να έχουν πολλές αιτίες, όπως έλλειψη υγρών, ερεθισμοί νεύρων, διαταραχές της κυκλοφορίας ή φάρμακα. Σε αποδεδειγμένη ανεπάρκεια ή αυξημένη ανάγκη, το μαγνήσιο μπορεί να είναι χρήσιμο. Ωστόσο, υπερβολικές δόσεις συχνά προκαλούν διάρροια.

Ασβέστιο

Το ασβέστιο είναι σημαντικό για τα οστά, τους μύες και τα νεύρα. Πολλοί άνθρωποι όταν σκέφτονται την οστεοπόρωση σκέφτονται αμέσως δισκία ασβεστίου. Πρώτα αξίζει όμως να εξεταστεί η διατροφή. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το νερό πλούσιο σε ασβέστιο, ορισμένα λαχανικά και ορισμένα φυτικά προϊόντα μπορούν ήδη να συμβάλουν σημαντικά. Η πρόσθετη λήψη πρέπει κυρίως να εξετάζεται όταν η πρόσληψη είναι σαφώς πολύ χαμηλή ή υπάρχει αυξημένος κίνδυνος απώλειας οστού.

Σίδηρος

Το σίδηρο δεν πρέπει να λαμβάνεται χωρίς λόγο. Η κόπωση από μόνη της δεν σημαίνει αυτόματα έλλειψη σιδήρου. Πριν από τη λήψη είναι σημαντικές οι τιμές αίματος, ιδίως η αιμοσφαιρίνη και η φερριτίνη, δηλαδή το αποθεματικό σιδήρου. Η έλλειψη σιδήρου πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, διότι μπορεί να υποδηλώνει απώλειες αίματος, προβλήματα απορρόφησης ή άλλες παθήσεις.

Ψευδάργυρος

Ο ψευδάργυρος εμπλέκεται σε πολλούς μεταβολικούς μηχανισμούς, μεταξύ άλλων στο ανοσοποιητικό σύστημα και στην επούλωση τραυμάτων. Βραχυπρόθεσμα μπορεί σε μεμονωμένες περιπτώσεις να είναι ωφέλιμος, αλλά η μακροχρόνια χορήγηση υψηλών δόσεων δεν είναι αβλαβής. Για παράδειγμα, μπορεί να διαταράξει την απορρόφηση του χαλκού.

Ποιοι έχουν υψηλότερο κίνδυνο για Mangelzustände

Ένας γενικός έλεγχος βιταμινών για όλους δεν είναι πάντα αναγκαίος. Υπάρχουν όμως ομάδες για τις οποίες μια πιο ενδελεχής εξέταση μπορεί να είναι δικαιολογημένη.

• Άτομα άνω των 65 με απώλεια όρεξης ή ανεπιθύμητη απώλεια βάρους
• Άτομα με χρόνια νοσήματα του γαστρεντερικού
• Άτομα μετά από βαριατρικές επεμβάσεις ή μεγαλύτερες επεμβάσεις εντέρου
• Άτομα με βίγκαν διατροφή
• Άτομα με οστεοπόρωση ή συχνές πτώσεις
• Ασθενείς που λαμβάνουν πολλά μακροχρόνια φάρμακα
• Άτομα με προβλήματα αλκοόλ ή έντονα μονοδιάστατη διατροφή

Ιδιαιτέρως σε μεγαλύτερη ηλικία μειώνεται όχι μόνο η πρόσληψη ενέργειας, αλλά συχνά και η πρόσληψη πρωτεϊνών και μικροθρεπτικών συστατικών. Ταυτόχρονα αυξάνονται οι νόσοι και η φαρμακευτική αγωγή. Αυτό μπορεί να ευνοήσει την εμφάνιση ελλείψεων, χωρίς να εμφανίζονται αμέσως σαφή συμπτώματα.

Προβλήματα μάσησης, κακώς εφαρμοζόμενες οδοντοπροσθέσεις, περιορισμένη αίσθηση όσφρησης και γεύσης ή μοναξιά μπορούν επίσης να επιδεινώσουν τη διατροφή. Αυτοί οι παράγοντες συχνά παραβλέπονται στην καθημερινότητα, όμως για τον εφοδιασμό σε θρεπτικά συστατικά είναι συχνά πιο σημαντικοί από οποιοδήποτε συμπλήρωμα.

Ποια συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν έναν Mangel

Τα συμπτώματα έλλειψης είναι συχνά μη ειδικά. Η κόπωση, η ωχρότητα, η μυϊκή αδυναμία, τα προβλήματα συγκέντρωσης, η τριχόπτωση, η αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις ή το μούδιασμα μπορούν να συμφωνούν με έλλειψη θρεπτικών ουσιών, αλλά έχουν και πολλές άλλες πιθανές αιτίες. Ακριβώς γι‘ αυτό είναι προβληματικό να αντιμετωπίζονται τα ενοχλήματα πρόωρα με συμπληρώματα διατροφής.

Διαφορετικά είναι τα πράγματα σε περίπτωση γνωστών παραγόντων κινδύνου ή ασυνήθιστων ευρημάτων. Τότε μια στοχευμένη διαγνωστική διερεύνηση μπορεί να βοηθήσει. Ποια αιματολογικά αποτελέσματα είναι χρήσιμα εξαρτάται από το ερώτημα. Συχνά σχετικά είναι, για παράδειγμα, η βιταμίνη B12, η φερριτίνη, η βιταμίνη D, το φυλλικό οξύ, το ασβέστιο ή, αν χρειαστεί, επιπλέον εργαστηριακοί δείκτες.

Σημεία προειδοποίησης που πρέπει να διερευνηθούν ιατρικά

• Έντονη ή παρατεταμένη κόπωση
• Ακούσια απώλεια βάρους
• Μουδιάσματα ή αίσθημα μυρμηκίασης
• Πρόσφατα εμφανιζόμενη αστάθεια στη βάδιση
• Παρατεταμένα γαστρεντερικά ενοχλήματα
• Ωχρότητα, δύσπνοια ή αίσθημα παλμών

Τέτοια ενοχλήματα μπορεί να σχετίζονται με έλλειψη, αλλά δεν είναι απαραίτητο. Γι‘ αυτό ακριβώς μια στοχευμένη διερεύνηση είναι συχνά πιο σκόπιμη από μια δοκιμή με την προσδοκία ότι θα βοηθήσει.

Αιματολογικές τιμές: χρήσιμες, aber nicht als Selbstzweck

Οι εργαστηριακοί δείκτες μπορούν να δώσουν κατεύθυνση, αλλά πρέπει πάντα να ερμηνεύονται σε συνάρτηση με τα συμπτώματα, το ιστορικό και τα φάρμακα. Μεμονωμένες τιμές χωρίς ένταξη στο πλαίσιο οδηγούν εύκολα σε παρερμηνείες. Ούτε κάθε οριακό εύρημα απαιτεί θεραπεία, ούτε κάθε φυσιολογική τιμή αποκλείει με βεβαιότητα ένα πρόβλημα.

Σημαντικό είναι επίσης να μην καθορίζονται αδιακρίτως πολλοί παράμετροι. Σκόπιμος είναι ένας στοχευμένος έλεγχος στις πιο πιθανές αιτίες. Όποιος, για παράδειγμα, υποφέρει από εξάντληση, συχνά χρειάζεται όχι μόνο την τιμή της βιταμίνης D, αλλά ενδεχομένως και μια γενική αίματος, έλεγχο σιδήρου, τιμές θυρεοειδούς ή επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.

Είναι χρήσιμο, κατά την επίσκεψη στον γιατρό να περιγράφετε τις ενοχλήσεις σας όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένα: Από πότε υπάρχουν; Εμφανίστηκαν ξαφνικά ή σταδιακά; Υπάρχουν αλλαγές βάρους, προβλήματα γαστρεντερικού, διαταραχές ύπνου ή νέα φάρμακα; Αυτές οι πληροφορίες συχνά βοηθούν περισσότερο από μια μακρά λίστα υποτιθέμενων κατάλληλων συμπληρωμάτων.

Αλληλεπιδράσεις και δοσολογία: warum mehr nicht automatisch besser ist

Συνηθισμένο λάθος είναι η παράλληλη λήψη πολλών σκευασμάτων χωρίς έλεγχο της συνολικής δόσης. Όποιος, για παράδειγμα, παίρνει ένα πολυβιταμινούχο προϊόν, επιπλέον μαγνήσιο και ακόμη ένα ειδικό ανοσοενισχυτικό σκεύασμα, μπορεί να λαμβάνει ορισμένες ουσίες διπλά ή τριπλά.

Αυτό δεν είναι μόνο περιττό, αλλά μπορεί να γίνει προβληματικό. Τα ανόργανα στοιχεία μπορούν να παρεμποδίζουν αμοιβαία την απορρόφησή τους. Το σίδηρο, για παράδειγμα, απορροφάται διαφορετικά από το ασβέστιο, και κάποια σκευάσματα δεν πρέπει να λαμβάνονται ταυτόχρονα με ορισμένα φάρμακα. Επίσης, οι θεραπείες για τον θυρεοειδή, τα φάρμακα για την οστεοπόρωση ή τα αντιβιοτικά μπορεί να επηρεαστούν.

Επιπλέον ισχύει: το ότι πωλείται χωρίς ιατρική συνταγή δεν σημαίνει αυτόματα ότι είναι αβλαβές. Καθοριστικά είναι η δοσολογία, η διάρκεια λήψης, οι προϋπάρχουσες παθήσεις και το ερώτημα αν υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Κίνδυνοι των συμπληρωμάτων διατροφής: auch natürlich ist nicht automatisch harmlos

Πολλά σκευάσματα φαίνονται αβλαβή επειδή διατίθενται χωρίς συνταγή. Παρ‘ όλα αυτά μπορούν να προκαλέσουν παρενέργειες, αλληλεπιδράσεις και υπερδοσολογίες. Τα λιποδιαλυτά βιταμίνες όπως η βιταμίνη D ή η βιταμίνη A αποθηκεύονται στον οργανισμό και μπορούν να συσσωρευτούν. Τα ανόργανα στοιχεία μπορεί να επηρεάσουν την απορρόφηση άλλων θρεπτικών συστατικών ή να προκαλέσουν γαστρεντερικές ενοχλήσεις.

Σε τι πρέπει να δώσετε ιδιαίτερη προσοχή

• μην λαμβάνετε υψηλής δόσης σκευάσματα χωρίς ένδειξη
• σεβαστείτε τις οδηγίες της συσκευασίας και τις συνιστώμενες ημερήσιες ποσότητες
• ελέγξτε για διπλές ουσίες σε πολλά προϊόντα, π.χ. σε πολυβιταμινούχα σκευάσματα
• συζητήστε με ιατρό σε περίπτωση αντιπηκτικών, φαρμάκων για τον θυρεοειδή ή νεφρικών παθήσεων
• λάβετε σοβαρά υπόψη τυχόν ενοχλήσεις κατά τη λήψη

Ακόμη και φυτικά ή ως φυσικά προβαλλόμενα προϊόντα μπορεί να είναι προβληματικά. Ιδιαίτερα κρίσιμο γίνεται όταν λαμβάνονται πολλά μέσα ταυτόχρονα και χάνεται η συνολική εικόνα.

Τι μπορείτε να κάνετε εσείς πριν στραφείτε σε συμπληρώματα

Σε πολλές περιπτώσεις αξίζει πρώτα μια ειλικρινής ανασκόπηση της καθημερινότητας. Όποιος παραλείπει γεύματα, καταναλώνει ελάχιστα φρέσκα τρόφιμα, κινείται λίγο και κοιμάται άσχημα, σπάνια θα ωφεληθεί αισθητά μόνο από κάψουλες.

Συνιστώμενα πρώτα βήματα

• επανεξέταση της διατροφής: αρκετές πρωτεΐνες, λαχανικά, όσπρια, προϊόντα ολικής αλέσεως, ξηροί καρποί και ποιοτικά λίπη;
• τακτικά γεύματα αντί για διαρκές σνάκ κατά τη διάρκεια της ημέρας
• αν αποφεύγετε τα ψάρια, εξετάστε εναλλακτικές πηγές ωμέγα-3
• επιδιώξτε, όσο είναι δυνατόν, τακτική έκθεση στο φως της ημέρας
• ελέγξτε τη λίστα φαρμάκων με τον/την ιατρό σας
• μην αποδίδετε όλες τις ενοχλήσεις μόνο σε βιταμίνες

Συχνά αυτό από μόνο του αποδίδει πολλά. Τα συμπληρώματα τότε χρησιμοποιούνται πιο στοχευμένα, με μεγαλύτερη ασφάλεια και ρεαλισμό.

Χρήσιμο μπορεί να είναι και ένα πρωτόκολλο διατροφής για μερικές ημέρες. Συχνά δείχνει πιο ξεκάθαρα από το ένστικτο αν συγκεκριμένες ομάδες τροφίμων απουσιάζουν μακροπρόθεσμα. Όποιος αναγνωρίσει μοτίβα μπορεί αρχικά να παρέμβει στη βάση και στη συνέχεια να αξιολογήσει καλύτερα αν ένα σκεύασμα είναι πραγματικά αναγκαίο.

Πότε πρέπει να ζητήσετε ιατρική συμβουλή

Μια επίσκεψη σε γιατρό είναι ιδιαίτερα ενδεδειγμένη όταν τα ενοχλήματα διαρκούν περισσότερο, επιδεινώνονται ή συνυπάρχουν πολλά συμπτώματα. Επίσης, πριν από μακροχρόνια λήψη ή υψηλότερη δοσολογία πρέπει να ζητηθεί ιατρική συμβουλή, ιδίως σε περίπτωση προϋπαρχουσών νόσων.

Αυτό ισχύει, για παράδειγμα, σε περίπτωση έντονης κόπωσης, ανεπιθύμητης απώλειας βάρους, μουδιασμάτων, επίμονων μυϊκών πόνων, συχνών πτώσεων, χρόνιων εντερικών ενοχλήσεων ή όταν ήδη λαμβάνονται φάρμακα. Τότε δεν πρόκειται μόνο για το αν ένα σκεύασμα θα μπορούσε να βοηθήσει, αλλά και για την αποφυγή της παράβλεψης σοβαρών αιτίων.

Επιπλέον, η συνεννόηση είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιπτώσεις νεφρικών παθήσεων, ηπατικών παθήσεων, θεραπείας οστεοπόρωσης, παθήσεων του θυρεοειδούς και λήψης αντιπηκτικών φαρμάκων. Εδώ ακόμη και τα μη συνταγογραφούμενα μέσα μπορούν να έχουν μεγαλύτερη επίδραση απ’ ό,τι πολλοί υποθέτουν.

Συμπέρασμα: στοχευμένα αντί για γενικευμένη προληπτική λήψη

Η συνετή χρήση συμπληρωμάτων σημαίνει να γνωρίζετε τη διαφορά ανάμεσα σε πιθανή ανάγκη και σε απλή ελπίδα. Η βιταμίνη D, τα ωμέγα-3, η βιταμίνη B12 ή μεμονωμένα ανόργανα στοιχεία μπορούν σε ορισμένες καταστάσεις να είναι χρήσιμα. Για υγιή άτομα με ισορροπημένη διατροφή, η καθολική λήψη είναι συχνά περιττή.

Το μεγαλύτερο όφελος προκύπτει από μια νηφάλια στρατηγική: τα ενοχλήματα να λαμβάνονται σοβαρά, οι παράγοντες κινδύνου να ελέγχονται, η διατροφή να βελτιώνεται, εφόσον χρειάζεται να προσδιορίζονται εργαστηριακές τιμές και τα συμπληρώματα να χρησιμοποιούνται μόνο στοχευμένα. Με αυτόν τον τρόπο τα συμπληρώματα δεν δαιμονοποιούνται ούτε υπερεκτιμώνται, αλλά χρησιμοποιούνται εκεί όπου πράγματι μπορούν να συνεισφέρουν.

Το βασικότερο σκεπτικό λοιπόν δεν είναι ποιο σκεύασμα είναι επίκαιρα δημοφιλές, αλλά ποιο ερώτημα επιθυμείτε πραγματικά να απαντήσετε. Πρόκειται για υποτιθέμενη έλλειψη, για μια συγκεκριμένη διατροφική πρακτική, για μια νόσο ή για γενική πρόληψη της υγείας; Όσο πιο σαφές είναι αυτό το ερώτημα, τόσο πιο εύκολα μπορεί να ληφθεί μια τεκμηριωμένη απόφαση.